Een bord soep is geen armoedebeleid

Homans begrijpt het niet. Goedkope maaltijden voor mensen in armoede, wie kan daar in godsnaam tegen zijn? En toch klonk van alle kanten kritiek. Want al kan het wel zo zijn dat een 1-euromaaltijd mensen in armoede helpt, het helpt zeker geen mens uit armoede. Net dat hoort nochtans de doelstelling te zijn van armoedebestrijding, en net daarvan kan geen sprake zijn met het beleid dat Homans wil voeren.

Integendeel. Het klopt, zoals Homans’ verdediging luidt, dat ze maar een miniem budget heeft voor armoedebestrijding. Maar wat ze er niet bij vertelt, is dat zij daar zelf voor verantwoordelijk is. Werd in 2014 nog 10 miljoen euro besteed aan armoedebestrijding, dan daalt dit in 2015 naar 6,6 miljoen: in één klap vermindert Homans haar budget dus met maar liefst een derde.
CE5CZ83XIAEAS-L
Is er één beleidsdomein waar deze regering harder bespaart? Ik heb er geen gevonden. Haar weeklacht dat ze maar over een beperkt budget beschikt, is dan ook wat pathetisch: het is als jezelf een stuk in je kraag drinken, en nadien klagen over de kater.

Het belangrijkste werk van armoedebestrijding moet echter elders gebeuren. Armoede is immers een kwestie van een te laag beschikbaar inkomen, en om dát te verhelpen, moet je die lage inkomens verhogen of noodzakelijke kosten verlagen. Aan de inkomenskant heeft Vlaanderen, op de kinderbijslag na, weinig greep op de zaak. Maar aan de kostenzijde kan deze regering wél heel wat doen om mensen in armoede te helpen. Of –helaas– om mensen de armoede in te helpen.

Want wat zien we? De Vlaamse regering verdrievoudigt de kinderopvangtarieven voor mensen met een laag inkomen, en alléén voor hen. Dit moet 5,5 miljoen euro opbrengen – alle zogenaamde ‘sociale correcties’ waarmee Homans de kritiek hierop probeert te weerleggen inbegrepen. Het hele budget dat Homans besteedt aan armoedebestrijding is dus nauwelijks hoger dan de extra factuur voor kinderopvang die mensen met de laagste inkomens wordt opgesolferd. Dezelfde regering verhoogt de maximumfactuur in het basisonderwijs met 15%: opnieuw een maatregel die mensen in armoede het hardst treft, die nog eens 5 à 6 miljoen euro extra moet opleveren. De zorgpremie gaat voor mensen met een laag inkomen met maar liefst 250% de hoogte in, het openbaar vervoer wordt duurder gemaakt, de gratis kilowatturen elektriciteit verdwijnen: stuk voor stuk beleidsopties die de kosten verhogen, en die de kosten het meest verhogen voor zij die het minst hebben. Dit willen counteren met 1-euromaaltijden is, met permissie, lachwekkend. Dát is er mis met Homans’ beleid. Het blijft blind voor alle maatregelen van deze regering die de kans op armoede structureel verhogen, en ziet armoedebestrijding als niet meer dan het uitdelen van een bord soep aan een sukkelaar.

In die zin ben ik het dan ook niet volledig eens met Noël Slangen, die in de zaterdagkrant zowel Homans als links verwijt dezelfde fout te maken: armoede louter zien als een materieel en financieel probleem, en niet als een probleem van eigenwaarde en sociale vaardigheden. Want niet alle mensen in armoede ontbeert het aan sociale vaardigheden of aan zelfrespect, net zomin als alle mensen die niet in armoede leven de juiste sociale vaardigheden hebben. Wat alle mensen in armoede gemeen hebben is dat ze onder de armoedegrens leven: ze hebben te weinig bestaansmiddelen om op gelijke voet deel te nemen aan de maatschappij, en voor velen wordt net dáárdoor hun eigenwaarde ontnomen. Het is dan ook logisch dat armoedebestrijding zich richt op het mensen boven die armoedegrens tillen. Natuurlijk is het zo, zoals Slangen schrijft, dat een gefrustreerde leerling die agressief wordt moet leren die agressie om te zetten in verbale communicatie. Maar dat geldt net zo goed voor een arme leerling als voor een rijke leerling. En natuurlijk mag je mensen in armoede niet stigmatiseren. Maar net daarom is het beter maatregelen te nemen die het beschikbaar inkomen van mensen in armoede verhogen dan hen af te zonderen in een apart circuit van sociale restaurants.

Maar. Deze discussie is compleet absurd. We hebben met z’n allen nog nooit zoveel rijkdom gecreëerd, en toch discussiëren we over nut en noodzaak van 1-euromaaltijden. We zijn nog nooit zo rijk geweest, en in al onze gulheid schenken we een bord soep weg, en noemen dat armoedebestrijding. Als die steeds maar verder aanwassende rijkdom al niet ten koste gaat van zij die achterblijven, ze komt hen alleszins niet ten goede. Dáár gaat het fout.

[Dit stuk verscheen eerder, in licht gewijzigde vorm, in De Standaard.]

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s